از همان ابتدای شروع به کار مجله اینترنتی ایران آنتارکتیک تصمیم داشتم در یک شماره با آقای پروفسور احمد سواری اولین دکتری زیست شناسی دریا در ایران و اولین رئیس دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر در مورد ترویج علوم جنوبگان صحبت کنم. ایشان را از زمان تحصیل خودم در مقطع کارشناسی در دانشگاه شهید بهشتی از دور میشناختم و برای اولین بار در سال 1386 در پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی ایشان را ملاقات کردم. در آن سال ایشان همزمان با پایان دوره ریاست بر دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر برای یک ماموریت یک ساله به پژوهشگاه آمده بودند و مشغول تاسیس مجله علمی و پژوهشی اقیانوس شناسی بودند. آقای دکتر سواری همیشه به عنوان اولین ها و ترویج دهنده علوم دریایی و اقیانوسی شناخته میشوند و هرجایی که از دستشان کاری بر بیاید انجام میدهند. در همان سال ایشان من را تشویق به تحصیل در دوره کارشناسی ارشد در دانشگاه علوم و تحقیقات تهران کردند. در نهایت در سال 1396 افتخار شاگردی ایشان در دانشگاه خرمشهر در مقطع دکتری تخصصی نصیب من شد و ایده اولیه ترویج علوم جنوبگان با مشورت با ایشان در من شکل گرفت.

قرار بود در آبان ماه سال 1398 و قبل از سفر ایشان جهت شرکت در اجلاس کارشناسی Ocean 2020 که در فنلاند برگزار شد مصاحبه صورت بگیرد. ولی به علت مشکلات اینترنت در آبان ماه، این مصاحبه بعد از سفر ایشان انجام شد.

“در سال آینده همایش Ocean 2020 با حضور رهبران جهان برگذار خواهد شد و برای مدیریت اقیانوس های جهان و مسائل مهمی همچون مدیریت مصرف پلاستیک و آلاینده ها و بازبینی دریاهای منطقه ای تصمیم گیری خواهند کرد. سازمان ملل از 20 منطقه دریایی نماینده هایی را برای تهیه گزارش های اجرایی دعوت کرده است تا سال آینده این گزارش ها مورد استفاده اجلاس سران قرار بگیرد. آقای پروفسور سواری به نمایندگی از منطقه خلیج فارس، دریای عمان و دریای عرب با دعوت سازمان ملل در اجلاس کارشناسی هلسینکی 2019 شرکت نمودند.

یکی از پیشرفته ترین مؤسسات دریایی و اقیانوسی جهان در هلسینکی فنلاند به نام HELCOM وجود دارد، که سابقه فعالیت در دریاهای منطقه بالتیک و اقیانوس اطلس را دارد و به همین علت سازمان ملل برگزاری اجلاس 2019 را به این موسسه واگذار کرده است. ”

مصاحبه با آقای پروفسور سواری در آذر 1398 صورت پذیرفت که متن استخراج شده از این مصاحبه را من محمود قیم اشری دانشجوی دکتری زیست شناسی دریا و عضو برنامه جامع جنوبگان ایران از طریق سایت ایران آنتارکتیک تقدیم شما میکنم.

پیش از مطرح کردن پرسش های تخصصی در مورد زندگی شخصی و تحصیلی ایشان سوال کردم و ایشان اینگونه پاسخ دادند:

در شهریور سال 1332 درشهرستان دشت آزادگان استان خوزستان متولد شدم. دوران تحصیل ابتدایی در شهرستان دشت آزادگان بودم و دوران دبیرستان را در آبادان و رشته علوم طبیعی سپری کردم. برای  ادامه تحصیل در سال 1352 به دانشگاه جندی شاپور اهواز (دانشگاه شهید چمران فعلی) رفتم. و در رشته زیست شناسی تحصیل کردم. چون در این دوره به عنوان شاگرد اول دوره انتخاب شدم میتوانستم به عنوان بورسیه برای ادامه تحصیل به خارج از کشور بروم. در آن زمان دانشگاه جندی شاپور یک پردیس به نام شاخه جنوبی دانشگاه جندی شاپور در خرمشهر تاسیس کرده بود و قرار بود دانشکده علوم دریایی در آنجا تاسیس بشود. شخصی به نام دکتر ریمون از دانشگاه ساتمتون انگلیس برای راه اندازی این دانشکده آمده بودند که من با ایشان ملاقات کردم. اساتید ما در دانشگاه جندی شاپور همگی دانش آموخته خارج از کشور بودند و کلاس ها اغلب به زبان انگلیسی برگزار میشد و همچنین من به علت سابقه زندگی در آبادان که در آن زمان زبان انگلیسی در آنجا رونق داشت تسلط کامل به انگلیسی پیدا کرده بودم. با راهنمایی و تشویق ایشان و همچنین با توجه به نیازمندی شاخه جنوبی دانشگاه جندی شاپور اهواز به رشته های علوم دریایی، برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد در سال 1357 به دانشگاه ساتمتون انگلیس رفتم و رشته زیست شناسی دریا را انتخاب کردم. در واقع شرط دانشگاه برای بورسیه، تحصیل در رشته های اقیانوس شناسی و دریایی بود تا بعد از بازگشت در شاخه جنوبی دانشگاه جندی شاپور و دانشکده علوم دریایی مشغول به کار بشویم. افراد دیگری هم در رشته های دیگر همچون فیزیک دریا، شیمی دریا، زمین شناسی دریا، محیط زیست، شیلات و غیره بورسیه دریافت کردند تا دانشکده های دریایی تأسیس شوند. در همان سال انقلاب اسلامی ایران به پیروزی رسید و من به همین علت چند ماه به ایران بازگشتم و مجدد برای ادامه دوره کارشناسی ارشد به انگلیس بازگشتم. علارغم مشکلاتی که پس از انقلاب پیش آمد و قطع شدن چند ماهه شهریه بورسیه، بالاخره این دوره را به پایان رساندم و به ایران برگشتم. من تنها کسی بودم که از جمع 10 نفری که بورسیه دریافت کرده بودند به ایران بازگشتم و متأسفانه باقی دوستان ترجیح دادند که در خارج از کشور فعالیت کنند. من در همان زمان برای ادامه تحصیل در مقطع دکتری بورسیه دولت انگلیس را دریافت کردم ولی ترجیح دادم که برای خدمت به کشورم و انقلاب به ایران بازگردم.

در اواخر سال 1359 به ایران بازگشتم و با توجه به بورسیه ای که داشتم به عضویت هیئت علمی دانشگاه جندی شاپور اهواز درآمدم ولی به علت انقلاب فرهنگی دانشگاه ها تعطیل شده بودند و برای کار به سازمان شیلات وزارت جهاد سازندگی تهران دعوت شدم ولی من به آنها گفتم که مایلم کار دریایی انجام بدهم. تنها مرکز فعال شیلات در آن سال در بوشهر بود که من به آنجا رفتم و مرکز تحقیقات خلیج فارس بوشهر را راه انداختیم و تا سال 1362 در آنجا مشغول به کار شدم. بعد از بازگشایی مجدد دانشگاه ها بعد از انقلاب فرهنگی با نامه وزارت علوم مجدداً به دانشگاه جندی شاپور اهواز بازگشتم. از سال 1362 تا 1363 در دانشگاه جندی شاپور اهواز دانشکده زیست شناسی بودم. با توجه به شرایط جنگ و منطقه جنگی بودن شهر خرمشهر و همچنین بازنگشتن بورسیه هایی که قرار بود دانشکده علوم دریایی شاخه جنوبی دانشگاه جندی شاپور را در خرمشهر تأسیس کنند این طرح بطور کلی به فراموشی سپرده شده بود.  ولی در همان سال  با همکاری یکی دیگر از اساتید به نام آقای دکتر نبوی، تصمیم به احیای دوباره این طرح گرفتیم به همین منظور، در همان سال یعنی 1363 من مجدداً برای بورسیه دکتری به انگلستان بازگشتم. آقای دکتر نبوی نیز برای دوره کارشناسی ارشد در رشته زیست شناسی دریا به دانشگاه ساتمتون آمدند. من تا سال 1367 در انگلیس بودم ولی آقای دکتر نبوی بعد از کسب مدرک کارشناسی ارشد در سال 1365 به ایران بازگشتند. در زمان بازگشت من به ایران آقای دکتر نبوی با همکاری آقای مرعشی رشته های دریایی و سیلابس های درسی را راه اندازی کرده بودند. آقای مرعشی مسئول رشته های بیولوژی دریا در شورای انقلاب فرهنگی بودند و بعد از بازنشستگی ایشان من تاکنون این مسئولیت را برعهده دارم. دانشکده علوم دریایی در ساختمانی در دانشگاه شهید چمران با دو رشته ارشد زیست شناسی دریا و ارشد فیزیک دریا راه اندازی شد. آقای دکتر نبوی اولین رئیس دانشکده شدند و اینگونه طرحی که به فراموشی سپرده شده بود را احیا کردیم و به جای خرمشهر آن را در اهواز اجرا کردیم. سال 1368 و 1369 دانشگاه به ما گفت باید به خرمشهر انتقال پیدا کنیم. با وجود اینکه هنوز شرایط خرمشهر مناسب نبود، با تمام مشکلات بعد از جنگ باید اینکار را انجام میدادیم. ابتدا آقای دکتر علیزاده معاون آموزش دانشکده دریایی در اهواز بودند و بعد از آقای دکتر نبوی رئیس دانشکده شدند. ایشان دانشکده را از اهواز به خرمشهر انتقال دادند. بعد از چند ماه که دانشکده به خرمشهر منتقل شد من را به عنوان ریاست دانشکده انتخاب کردند که، در آن زمان نام آن به شاخه جنوبی دانشگاه شهید چمران تغییر یافت. در آن زمان من و آقای دکتر نبوی رشته های علوم دریایی در مقطع لیسانس را راه اندازی کردیم و بعد از چند دوره برگزاری دوره­های کارشناسی و کارشناسی ارشد و تأسیس دانشکده های مهندسی دریا و دانشکده اقتصاد دریا و استقرار اساتید در خرمشهر این شاخه رونق گرفت. در سال 1381 آقای فروزنده که به واسطه فعالیت های انقلابی ایشان را میشناختم و ریاست بنیاد مستضعفان را داشتند، مامورت داشتند تا به آبادانی مناطق محروم و جنگ زده بخصوص شهر خرمشهر بپردازند و به دنبال طرح بودند. طرح دانشگاه علوم و فنون دریایی در خرمشهر را به ایشان دادیم و ایشان در زمان ریاست جمهوری آقای خاتمی از این طرح حمایت کردند و ما موفق شدیم دانشگاه را تأسیس کنیم و آزمایشگاه های متعدد را با تجهیزات روز تجهیز کردیم. در زمان بازدید آقای دکتر معین و دریافت بودجه­ای بسیار خوب به واسطه این بازدید، موفق به تهیه این تجهیزات شدیم. تا اینجا من و آقای دکتر نبوی برای تأسیس دانشگاه خیلی تلاش کردیم و در نهایت در سال 1382 با حکم وزیر علوم من به عنوان اولین ریاست دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر انتخاب شدم. در سال 1384 دوره دکتری زیست شناسی دریا را راه اندازی کردیم و خانم دکتر دهقان اولین فارق التحصیل دکتری این دانشگاه بودند. در سال 1385 با پایان دوره ریاست اینجانب آقای دکتر باورصاد ریاست دانشگاه را پذیرفتند و پس از ایشان آقای دکتر صدری نصب و سپس آقای دکتر خواجه پور و در نهایت آقای دکتر زراء نژاد که ریاست فعلی دانشگاه هستند. ولی متأسفانه با توجه به شرایط بعد از جنگ و کمبود بودجه، توسعه دانشگاه بعد از سال 1385 متناسب با آن توسعه اولیه و برنامه ای که آقای دکتر نبوی و من داشتیم نیست و با مشکلات زیادی مواجه شده است. امیدواریم با ریاست آقای دکتر زراء نژاد و با توجه به طرح های خوبی که دارند رکود حدوداً 15 ساله دانشگاه به پایان برسد و پیش بینی من هم این است که خون دوباره ای به دانشگاه تزریق شده و با طرح هایی که ایشان برای توسعه دانشکده ها و مجلات علمی دارند ما دوباره شاهد موفقیت این دانشگاه باشیم.

من و آقای دکتر نبوی و سایر دوستان از همان ابتدا با تمام ارگان های دریایی ارتباط ایجاد میکردیم. حتی با انرژی اتمی و شرکت نفت ارتباط دائمی داشتیم و جلسات ماهانه و همایش های زیادی برگزار میکردیم. در همایش ها سعی میکردیم مطالب مهمی که برای کشور مفید است را عنوان کنیم و وظیفه خود میدانستیم که ترویج علوم انجام بدهیم. مثل همین کاری که شما هم اکنون با سایت ایران آنتارکتیک و نگارش مقالات ترویجی در موضوع جنوبگان در حال انجام هستید. به عنوان مثال با همت آقای دکتر نبوی و امکاناتی که از جهاد دانشگاهی گرفتند، در زمان جنگ در خلیج فارس کار عملی انجام میدادیم و با توجه به نتایج آن من یک مقاله به زبان انگلیسی در سال 1371 در همایش محیط زیست که دبیر آن آقای ابتکار ریاست وقت سازمان محیط زیست بودند، ارائه کردم. همایش در دانشگاه تهران بود که در آن زمان ریاست جمهور وقت آقای آیت الله خامنه ای هم در آن جلسه حاضر بودند. این مقاله مورد توجه حاضرین و تشویق ایشان قرار گرفت. ایشان پیام دادند که باید این جوانان کشور را که با این مشکلات و شرایط جنگ اینگونه مطالعات سخت را انجام میدهند مورد حمایت قرار بدهند. همین موضوع باعث شد تا من تشویق بشوم تا در موضوعات دیگر هم به ارائه مقاله بپردازم. مستند جستجو در خلیج فارس هم در همین کار عملی تهیه و از تلوزیون پخش شد.

در سال 1372 در شهر نور و با توجه به تشویق و حمایتی که سال گذشته از من شده بود در همایش دیگری موضوع قطب جنوب و جنوبگان را برای روشن کردن ذهن مردم برای آینده مطرح کردم. آشنایی من با جنوبگان بازمی گردد به دوران تحصیل من در مقطع دکتری در انگلستان که ابتدا قرار بود در یک طرح مشترک بین دانشگاه ساتمتون و دانشگاه کمبریج رساله دکتری خودم را در جنوبگان انجام بدهم. همان طور که میدانید مقر اسکار و مطالعات جنوبگان در کمبریج انگلستان است. امکان سفر من به جنوبگان در آن برنامه فراهم نشد به این علت که، دانشگاه ساتمتون هزینه سفر را نتوانست پرداخت کند. ولی با این حال مطالعاتی که تا اینجا انجام داده بودم و آمادگی که برای این سفر پیدا کرده بودم باعث علاقه من به موضوع جنوبگان شد و اهمیت آن را درک کردم و متوجه شدم که دولت ها برای حضور کشورشان در جنوبگان چقدر تلاش می­کنند. البته موضوع رساله خودم در دانشگاه ساتمتون را تغییر دادم و بعد از بازگشت به ایران تصمیم گرفتم تا نتیجه مطالعات پیشین خودم در موضوع جنوبگان را بصورت یک مقاله در یکی از همایش­ها ارائه کنم. در همایش علوم و فنون دریایی ایران در شهر نور مقاله ایران در قطب جنوب را با توجه به این پیشینه ارائه کردم ولی، این بار این مقاله مورد استقبال قرار نگرفت و انتقادات زیادی نسبت به آن شد. می­گفتند ما که هنوز دریاهای خودمان را مطالعه نکرده ایم، چگونه توانایی رفتن به جنوبگان را داریم؟! در آن جلسه خیلی بحث شد و در نهایت مقاله من رد شد و کسی آن را تأیید نکرد که، این یک شکست بزرگ برای من بود. به من گفته شد که دیگر این موضوع را مطرح نکنم من در جواب گفتم: جنوبگان یک قاره است و کشور ها در حال تقسیم این قاره بین خودشان هستند و من وظیفه داشتم این موضوع را فقط مطرح کنم و در مورد توانایی کشور خودم برای حضور در جنوبگان وظیفه ندارم. وظیفه افراد علمی فقط ترویج علوم و آگاهی دادن است و تصمیم گیری برعهده دولتمردان است.

دو سال از این موضوع می­گذشت که از طرف وزارت امور خارجه با من تماس گرفتند، به من گفتند که یک اجلاسی در هوبارت جزیره تاسمانیا در حال برگزاری است به نام Asia in Antarctica و ما از شما درخواست داریم که به همراه نماینده سفارت ایران در استرالیا در این اجلاس شرکت کنید و نظرات کشور ایران را در این موضوع ارائه کنید. درخواست کردند تا یک پیش نویس برای آنها پیش از سفر آماده کنم تا طبق آن نظرات دولت ایران را آماده کنند. من مطلب آماده ای داشتم و برای وزارت امور خارجه فرستادم و با تأیید آن به تاسمانیا رفتم و نظرات کشورمان را در موضوع جنوبگان مطرح کردم و اعلام آمادگی ایران برای حضور در جنوبگان و تحقیقات علمی را اعلام کردم. پس از بازگشت نیز یک گزارش از اجلاس به وزارت امور خارجه دادم همچنین، در چندین مصاحبه نتایج آن را منتشر کردم. در آن اجلاس روابط بسیاری شکل گرفت و قرار شد که با مرکز ملی اقیانوس شناسی ایران (پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی فعلی) همکاری دوجانبه صورت بپذیرد که، این همکاری های دوجانبه منجر به سفر آقای دکتر شکری در قالب همکاری دوجانبه گوای هند و مرکز ملی اقیانوس شناسی ایران گردید. آقای مانی میرصادقی نیز بر اساس همین تفاهم نامه های دوجانبه به جنوبگان سفر کردند ولی، متاسفانه پس از آن این همکاری ها قطع شد و دیگر ادامه پیدا نکرد.

بعد از پایان دوره ریاست بنده بر دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر در سال 1395، فرصتی پیش آمد تا به عنوان مأمور در پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی به مدت یکسال حضور داشته باشم. در این مدت به همراه آقای دکتر چگینی ریاست وقت پژوهشگاه، موضوع جنوبگان را پیگیری کردیم. آقای دکتر چگینی در مدت ریاست بر پژوهشگاه و سفرهایی که می­رفتند به اهمیت موضوع جنوبگان پی بردند و این موضوع را مطرح و پیگیری کردند و تا امروز آثار تلاش های ایشان ادامه دارد. با تلاش های ایشان ایران در سال 2014 به عضویت اسکار در آمد.  و تأسیس مرکز ملی تحقیقات جنوبگان ایران نیز در همان سال کار بسیار ارزشمندی بود که انجام شد.

هم اکنون نیز یکی از دانشجوهای دکتری بنده به نام آقای قناعتیان توسط روش سنجش از دور بر روی زندگی پنگوئن ها مطالعه میکند و با مکاتبه با اسکار قرار است که نمونه هایی نیز بمنظور مطالعه برای ما از جنوبگان ارسال کنند تا با تطبیق نمونه های محیطی و داده های ماهواره ای، اولین پژوهش علمی ایران در موضوع منطقه جنوبگان را بتوانیم انجام بدهیم و قصد داریم این پژوهش را بصورت مقایسه ای بین تنوع زیستی گرمترین دریای جهان یعنی خلیج فارس و سردترین منطقه جهان یعنی جنوبگان منتشر نماییم. اگر بخواهیم عضویت ایران در اسکار را از حالت ناظر به دائم تبدیل کنیم و عضویت خود را سالانه تمدید کنیم باید مطالعات و مقاله هایی اینچنین انجام بدهیم و ارائه کنیم.

چهار سال پیش به همراه آقای دکتر حاجی زاده ریاست وقت پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و خانم دکتر لک از سازمان زمین شناسی از طریق وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به عنوان نمایندگان ایران سفری به شهر کیپ تاون آفریقای جنوبی داشتیم و از دانشگاه کیپ تاون و همچنین کشتی ها و توان تحقیقات دریایی آنجا بازدید کردیم. جلسات مشترک متعدد برگزار شد و تفاهم نامه های علمی مشترک به امضا رسید و قرار شد مطالعات مشترک دریایی بین ایران و آفریقای جنوبی راه اندازی شود. یکی از مهمترین بخش هایی که آفریقای جنوبی میتواند ما را کمک کند در موضوع جنوبگان است و برای سفر به جنوبگان میتوانیم از امکانات آنها استفاده کنیم. فوکال پوینت این موضوع در ایران، پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی است و میتوانند چند تن از پژوهشگران علاقه مند ما را به جنوبگان بفرستند.

معاهده جنوبگان که توسط 12 کشور تنظیم شد و به امضا رسید و هم اکنون 54 عضو دارد که به جهت برابری در حق مالکیت تمام کشورها در جنوبگان به وجود آمده است و این حق کشور ما است که بتوانیم بیس خود را در جنوبگان تأسیس کنیم و با استقرار دانشمندان خود در آنجا در فعالیت های علمی نقش داشته باشیم. برای این منظور باید به عضویت معاهده جنوبگان دربیاییم و کروزهای خود را به جنوبگان ارسال کنیم. میتوانیم از آفریقای جنوبی کشتی اجاره کنیم و حتی از مشاوره آنها استفاده کنیم. همچنین گوای هند، پاکستان، استرالیا و زلاندنو هم میتوانند گزینه های همکاری باشند.

  • حضور ایران در جنوبگان 5 اهمیت برای ما دارد:

  1. همانطور که تولید آگاهی و فعالیت های زیست محیطی در کشور باعث حساس شدن مردم نسبت به حفاظت از محیط زیست ایران شده است، با حضور در جنوبگان نیز میتوانیم باعث تولید آگاهی نسبت به حفاظت از کره زمین بشویم.
  2. جنوبگان دارای منابع عظیم نفت و گاز، منابع معدنی و موجودات دریایی می­باشد و با حضور و مطالعه در جنوبگان، علوم در ایران نیز توسعه پیدا خواهدکرد. به عنوان مثال با مطالعه بر موجودات و منابع شیلاتی جنوبگان وکسب تجربه میتوانیم صنایع شیلات و صیادی در آبهای دوردست را توسعه دهیم.
  3. جنوبگان 90 درصد آب شیرین جهان را در خود جای داده است و آینده کشورهای جهان بخصوص کشورهای مناطق خشک به آن وابسته خواهد بود. جنوبگان کنترل کننده آب و هوای کل کره زمین است و تغییرات اقلیمی در محیط جنوبگان به شدت تأثیر گذار است. تغییرات جنوبگان نیز در اقلیم و آب و هوای کل کره زمین مؤثر است و در نتیجه ما برای حفاظت از منافع کشور خودمان در موضوع آب و هوا و تغییرات اقلیمی باید در جنوبگان حاضر باشیم و نظارت کنیم.
  4. حضور در جنوبگان، شاخص توسعه یافتگی کشور در علوم و تکنولوژی است و میتواند باعث ایجاد غرور ملی و توسعه عزت فرهنگی و اجتماعی و ایجاد نشاط در جوانان بشود. جوانان با این حس توانمندی، برای توسعه کشور و به جهت کسب افتخارات بیشتر و همچنین برای سربلندی کشور عزیزمان تلاش مضاعف خواهند کرد.
  5. حضور ما در جنوبگان به جهت حفاظت از تنوع زیستی جهان مهم است. به عنوان مثال زندگی پستانداران دریایی جهان وابسته به موجودات ریز ساکن در دریای جنوبگان مثل کریل است. حفاظت از این موجودات میتواند باعث حفاظت از کل حیات کره زمین بشود. امروزه ژاپن به بهانه تحقیقات علمی در حال صید های عظیم تجاری کریل ها و نهنگ ها است و ما باید مانع از این کار بشویم. کره زمین متعلق به کل مردم جهان است و نتایج فعالیت های انسانها در سرنوشت کل کره زمین مؤثر است.

“موضوع مشابه دیگری که هم اکنون مهم است و باید به آن به عنوان یک نمونه اشاره شود، مسئله اعماق اقیانوس ها است. جالب است که بدانید معاهده ای مشابه معاهده جنوبگان توسط کشورهایی که در اعماق دریا مطالعه میکنند در حال تنظیم است. کشورهایی که بر روی اعماق اقیانوس مطالعه میکنند شامل چند کشور محدود میشوند و در آینده همین کشورها مدعی مالکیت و حق بهره برداری و دخالت در آن را خواهند داشت. مثلاً ممکن است از کشورهای دیگر بیایند و نسبت به اعماق دریای مکران (عمان) ما صاحب حق بشوند. مثل همان اتفاقی که در معاهده جنوبگان افتاد و 12 کشور اولیه، خود را صاحب حق بیشتر میدانند. به عنوان مثال امریکا نقطه قطب جنوب را اشغال کرده است و ما اگر بخواهیم در جنوبگان بیس تأسیس کنیم نمیتوانیم به قطب جنوب برویم و باید سایر مناطق باقی مانده جنوبگان را انتخاب کنیم. ما نسبت به آیندگان مسئول هستیم و درست است که دیر شده است ولی هنوز فرصت حضور را داریم.

  • پیشنهادات اینجانب بمنظور ترویج علوم جنوبگان به صورت ذیل است:

  1. ایجاد یک مجله علمی در موضوع جنوبگان، که مثلاً میتواند نام آن Journal of Antarctic Research باشد. این پیشنهاد را میتوانیم به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بدهیم و مجری آن میتواند پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی باشد و دانشگاه های علوم و فنون دریایی نیز میتوانند با آن همکاری داشته باشند. در این مجله مقالات مرتبط به زبان فارسی و انگلیسی میتوانیم چاپ کنیم. این مقالات علاوه بر تولید آگاهی و ترویج علوم در ایران، میتوانند به جهت تثبیت عضویت ایران در اسکار نیز مورد استفاده قرار گیرند.
  2. با برگزاری همایشی با عنوان ایران در جنوبگان میتوانیم تمام جنبه های مختلف نحوه و اهمیت حضور ایران در جنوبگان را بررسی کنیم. در این همایش پژوهشگران، اساتید، دانشجویان، متخصصین دریانوردی و ماجراجویان میتوانند شرکت کرده و نظرات خودشان را ارائه کنند. با دعوت از سفیران جنوبگان و افرادی که تجربه هایی در محیط های قطبی دارند، میتوانیم تجارب عملی این افراد را به اشتراک بگذاریم. این همایش میتواند بصورت سالانه برگزار شود و دانشگاه ها و پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی و سایر پژوهشگاه های مرتبط میتوانند در برگزاری آن مشارکت کنند.
  3. پیشنهاد دیگر من نگارش کتاب علمی است. با دعوت از متخصصین و پژوهشگران کشور میتوانیم از هر یک از افراد تقاضا کنیم تا یک فصل در حوزه تخصص خودشان در موضوع جنوبگان نگارش کنند و با تجمیع آن میتوانیم یک کتاب مناسب در همین موضوع داشته باشیم.
  4. مستند سازی نیز یکی دیگر از روش های ترویج علوم جنوبگان است. میتوانیم از فیلم ها و تصاویری که ایرانی ها از سفرهای خودشان به مناطق قطبی تهیه کرده اند استفاده کنیم و همچنین با پژوهشگرانی که در این حوزه مطالعه میکنند مصاحبه انجام دهیم. در این مستند میتوانیم از جنوبگان و اهمیت حضور ایران در جنوبگان صحبت کنیم. با پخش این مستند از تلوزیون ملی نیز میتوانیم ذهن جامعه را نسبت به این مهم آماده کنیم.

 

در پایان میخواستم این موضوع را اضافه کنم که خیلی خوشحالم که نتایج تلاش های بیش از 40 ساله من و آقای دکتر نبوی در حوزه علوم دریایی و اقیانوسی هدر نرفته است و با تأسیس دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر در ابتدا و سپس با تأسیس سایر دانشگاه ها و ارگان های دریایی مرتبط این چراغ همچنان روشن است و امیدوارم که به دست شما جوانان این راه ادامه پیدا کند و اهداف دیگرمان که یکی از آن ها حضور ملی در جنوبگان است محقق بشود.

 

متنی که مطالعه کردید مصاحبه من، محمود قیم اشرفی عضو برنامه جامع جنوبگان ایران با آقای پروفسور احمد سواری عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر بود که در موضوع ترویج علوم جنوبگان در آذر ماه سال 1398 انجام شد و از طریق مجله اینترنتی ایران آنتارکتیک تقدیم شما گردید. برای ارسال نظرات خودتان در خصوص مطالبی که عنوان شد و طرح سوال از آقای پروفسور سواری میتوانید از بخش ثبت دیدگاه ها در پایین همین مقاله استفاده کنید.

با سپاس

محمود قیم اشرفی

عضو برنامه جامع جنوبگان ایران

دانشجوی دکتری تخصصی زیست شناسی دریا